Rachmil Bryks
Biografia
Rachmil Bryks, także Jerachmiel Bryks, urodził się 12 kwietnia 1912 w Kamiennej w rodzinie chasydzkiej. Dorastał w Skarżysku-Kamiennej, a w młodości przeniósł się do Łodzi, gdzie występował w teatrze jidysz, pracował jako kapelusznik i malarz pokojowy. Podczas II wojny światowej przebywał w łódzkim getcie (1940–1944). W sierpniu 1944 został wywieziony do Auschwitz, a następnie do obozów Salzgitter-Watenstedt i Ravensbrück-Wöbbelin. 2 maja 1945 Armia Amerykańska wyzwoliła go z obozu koncentracyjnego, następnie dzięki pomocy Czerwonego Krzyża powracał do zdrowia w Sztokholmie. W Szwecji mieszkał do 1949, kiedy to przeprowadził się do Nowego Jorku.
Życie prywatne: Od 1946 jego żoną była Hinde Irene z domu Wolf, z którą miał dwie córki: Myriam Serlę oraz Bella Bryks-Klein (1949–2024).
Jako poeta zadebiutował wierszem w łódzkim czasopiśmie jidysz Inzl. Po II wojnie światowej publikował na łamach prasy jidysz na całym świecie i w Nowym Jorku, m.in. w Tog, Forverts, Zamlungen, Jidisze Kultur, Amerikaneri Unzer cajt Nowym Jorku, Lebns-fragn, Nayvelti Letste nayes w Tel Awiwie, Keneder odleri Idishe zhurnal w Kanadzie, Dorem-afrikei Afrikaner idishe tsaytung w Johannesburgu, Unzer wegi Naye presew w Paryżu oraz Der weg w Meksyku.
Jest autorem kilku książek, w tym poezji i wspomnień, które zostały przetłumaczone na angielski, hebrajski, niemiecki, włoski i szwedzki.
Wybrane tytuły obejmują Jung grin maj (1939), Af kidesh hashem un andere dertseylungen (1952), Der „keyser” in geto (1961), Geto fabrik 76 (1967), Di papirene kroyn (1969), Di vos zaynen nisht geblibn (1972) oraz Di antloyfers, fun gsise tsum lebn, memuarn fun getos un katsetn (1975).